Hướng dẫn triển khai trang bị thiết bị STEM theo Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT cho nhà trường

Ngày 30/9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Thông tư số 86/2026/TT-BGDĐT quy định về tổ chức hoạt động giáo dục tích hợp khoa học, công nghệ, kĩ thuật và toán học (STEM) trong giáo dục phổ thông. Với kết cấu 5 Chương và 25 Điều, thông tư này lần đầu tiên xác lập hành lang pháp lý chuẩn mực, thống nhất trên toàn quốc về mục tiêu giáo dục, hình thức tổ chức dạy học cũng như Danh mục khung thiết bị giáo dục STEM từ cấp Tiểu học đến THPT (thay thế cho cách tiếp cận mua sắm phân tán trước đây).

Đối với Ban Giám hiệu, cán bộ quản lý thiết bị và kế toán nhà trường, việc nghiên cứu kỹ lưỡng Thông tư 86 là tiền đề quan trọng để xây dựng kế hoạch mua sắm đúng quy định, tránh lãng phí ngân sách và phát huy tối đa công năng sư phạm của trang thiết bị.

1. Những điểm cốt lõi Ban Giám hiệu cần nắm trong Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT

1.1. Mục tiêu phân hóa rõ theo 3 cấp học (Điều 4)

Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT phân định rành mạch mục tiêu phát triển phẩm chất và năng lực học sinh qua từng giai đoạn học tập, tạo căn cứ để lựa chọn thiết bị tương thích:

• Cấp Tiểu học: Trọng tâm là tạo hứng thú, giúp học sinh làm quen với các công cụ học tập số, vật liệu tái chế, lắp ghép mô hình đơn giản và bước đầu tiếp cận tư duy thuật toán thông qua lập trình khối lệnh trực quan (Blockly/Scratch).
• Cấp THCS: Học sinh bắt đầu vận dụng kiến thức liên môn Khoa học tự nhiên, Tin học và Công nghệ để thiết kế kĩ thuật, chế tạo mô hình thử nghiệm, lập trình điều khiển vi điều khiển và cảm biến môi trường.
• Cấp THPT: Hướng tới phát triển năng lực nghiên cứu khoa học kỹ thuật, làm quen với hệ thống nhúng, mạng vạn vật kết nối (IoT), khoa học dữ liệu và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cơ bản phục vụ định hướng nghề nghiệp.

1.2. Nguyên tắc "Không bắt buộc phòng riêng – Ưu tiên dùng chung" (Điều 13)

Một trong những điểm đổi mới tháo gỡ khó khăn lớn nhất cho các cơ sở giáo dục hiện nay được quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 13: Nhà trường không bắt buộc phải xây dựng phòng học STEM riêng biệt.

Thay vào đó, thông tư khuyến khích:

• Tận dụng tối đa cơ sở vật chất sẵn có như phòng học bộ môn (Tin học, Khoa học tự nhiên, Công nghệ), phòng thí nghiệm, thư viện trường học.
• Bố trí Không gian giáo dục STEM dùng chung cho nhiều bộ môn. Không gian này vừa phục vụ các tiết học thực hành chính khóa, vừa là nơi sinh hoạt của các câu lạc bộ khoa học kỹ thuật và hoạt động trải nghiệm sau giờ học.

1.3. Bản chất của "Danh mục khung" (Điều 13 khoản 4)

Khoản 4 Điều 13 quy định rõ các danh mục thiết bị ban hành kèm theo Thông tư 86 là Danh mục khung. Điều này mang ý nghĩa định hướng chuyên môn sâu sắc:

• Danh mục khung xác định các nhóm chủng loại thiết bị và yêu cầu tính năng kĩ thuật cơ bản nhằm bảo đảm an toàn và phục vụ đúng chương trình giáo dục.
• Nhà trường không bắt buộc phải mua sắm toàn bộ 100% các danh mục cùng một lúc, mà căn cứ vào điều kiện cơ sở vật chất, khả năng cân đối ngân sách và kế hoạch giáo dục của từng năm học để lựa chọn danh mục phù hợp.

2. Phân tích 3 mức độ trang bị thiết bị STEM (Điều 13 khoản 3)

Khoản 3 Điều 13 Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT định hình rõ 3 mức độ đầu tư, tạo lộ trình chuyển đổi số vững chắc cho các trường học:

Mức 1 – Khai thác thiết bị dạy học tối thiểu và vật liệu sẵn có

• Đặc điểm: Chủ yếu khai thác các thiết bị dạy học tối thiểu hiện có của các môn học theo Thông tư 37, 38, 39/2021/TT-BGDĐT, kết hợp với các vật liệu tiêu hao, đồ dùng tái chế sẵn có tại địa phương.
• Lưu ý pháp lý: Ở Mức 1, nhà trường chưa cần bố trí ngân sách mua sắm thiết bị công nghệ mới. Toàn bộ bo mạch lập trình (micro:bit, Arduino), robot giáo dục và cảm biến số thuộc Danh mục khung sẽ bắt đầu được trang bị bổ sung từ Mức 2.
• Đối tượng phù hợp: Các trường học ở vùng khó khăn, hoặc các trường đang trong giai đoạn đầu khởi động phong trào giáo dục STEM với nguồn ngân sách ban đầu hạn chế.

Mức 2 – Trang bị bổ sung một số thiết bị từ Danh mục khung

• Đặc điểm: Lựa chọn bổ sung các thiết bị tiêu biểu từ Danh mục khung phù hợp với kế hoạch giáo dục của nhà trường, ưu tiên các bộ học tập vi điều khiển mở (micro:bit, Arduino, ESP32), bộ kit robot thực hành, cảm biến đo đạc KHTN số hóa và máy in 3D buồng kín dùng chung.
• Đối tượng phù hợp: Đại đa số các trường phổ thông hiện nay có nhu cầu chuẩn hóa các tiết học thực hành STEM liên môn và đẩy mạnh hoạt động trải nghiệm khoa học kỹ thuật.

Mức 3 – Trang bị chuyên sâu thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

• Đặc điểm: Đầu tư đồng bộ trên cơ sở kế thừa toàn bộ trang thiết bị của Mức 2, bổ sung các trang thiết bị hiện đại như máy tạo mẫu nhanh (máy in 3D công nghiệp, máy cắt Laser buồng kín), module trí tuệ nhân tạo (Edge AI Vision), trạm quan trắc IoT kết nối điện toán đám mây và cánh tay robot tự động hóa.
• Đối tượng phù hợp: Các trường chuẩn quốc gia, trường chất lượng cao, trường có các câu lạc bộ STEM – Robotics hoạt động mạnh mẽ và thường xuyên tham gia các cuộc thi KHKT cấp tỉnh, cấp quốc gia (ViSEF).

📌 Xem chi tiết chuyên đề: - Phân tích 3 mức độ trang bị thiết bị STEM: Nhà trường nên chọn mức nào? - Kinh nghiệm lập dự toán phòng STEM – AI: Cách chọn thiết bị mở để tránh "đắp chiếu"

3. Tổng quan 59 loại thiết bị trong 3 Phụ lục của Thông tư 86

Toàn bộ 59 loại thiết bị trong Danh mục khung của Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT được phân bổ khoa học theo 4 nhóm chức năng sư phạm xuyên suốt từ Tiểu học đến THPT:

Bài viết phân tích chi tiết và bóc tách cấu hình cho từng cấp học:

• Cấp Tiểu học (Phụ lục 1 – 14 loại thiết bị): Tập trung vào kính lúp, dụng cụ đo đơn giản, bộ lắp ghép chuyển động cơ khí, bút vẽ 3D an toàn và các dòng robot giáo dục lập trình nút bấm/khối lệnh trực quan.
  👉 Xem chi tiết: Bóc tách 14 loại thiết bị STEM Tiểu học theo Phụ lục 1 Thông tư 86 & Gợi ý cấu hình
• Cấp THCS (Phụ lục 2 – 20 loại thiết bị): Bổ sung các cảm biến môi trường số hóa (nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm đất, pH), máy in 3D lồng kín, bo mạch vi điều khiển lập trình mở và robot dò line, tránh vật cản đa năng.
  👉 Xem chi tiết: Chi tiết 20 loại thiết bị STEM THCS theo Phụ lục 2 Thông tư 86 kèm dự toán mẫu
• Cấp THPT (Phụ lục 3 – 25 loại thiết bị): Mở rộng sang các thiết bị thí nghiệm chuyên sâu gắn cảm biến đa kênh Data Logger, máy phay/cắt tạo mẫu kỹ thuật Laser, hệ thống camera AI nhận diện khuôn mặt/vật thể, module truyền thông không dây IoT và cánh tay robot tự động hóa.
  👉 Xem chi tiết: Danh mục 25 loại thiết bị STEM THPT (Phụ lục 3 Thông tư 86): Trọng tâm AI, IoT và Hệ thống nhúng

Quý trường có thể tra cứu toàn bộ thông số kỹ thuật từng chủng loại tại Danh mục Thiết bị STEM theo Thông tư 86 trên hệ thống của Hoàng Phúc JSC.

4. Bốn tiêu chí kỹ thuật khi chọn nhà cung cấp thiết bị STEM

Căn cứ theo khoản 1đ và khoản 5 Điều 13 Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT, khi tổ chức lựa chọn đơn vị cung cấp thiết bị, nhà trường nên đặc biệt lưu tâm 4 tiêu chí cốt lõi:

1. Cấu trúc mở và khả năng nâng cấp linh hoạt: Ưu tiên phần cứng dựa trên các nền tảng mã nguồn mở phổ biến (micro:bit, Arduino, ESP32). Điều này giúp nhà trường dễ dàng bổ sung linh kiện, thay thế cảm biến với chi phí hợp lý và không bị lệ thuộc vào phần mềm đóng của một hãng duy nhất.
2. Tài liệu hướng dẫn tiếng Việt và Kế hoạch bài dạy đi kèm: Thiết bị công nghệ chỉ thực sự phát huy tác dụng khi giáo viên tự tin đưa vào tiết dạy. Đơn vị cung cấp cần có tài liệu hướng dẫn chi tiết, video hướng dẫn và hệ thống giáo án mẫu bám sát Chương trình GDPT 2018 tại Góc STEM.
3. Tiêu chuẩn an toàn học đường: Thiết bị điện tử dùng cho học sinh phải sử dụng nguồn điện hạ áp an toàn (dưới 12V DC), có vỏ bọc cách điện cách nhiệt. Đối với máy in 3D, bắt buộc phải có buồng kín che chắn nhiệt và sử dụng vật liệu nhựa sinh học an toàn (PLA).
4. Tính kế thừa liên thông: Thiết bị trang bị ở giai đoạn Mức 2 phải có khả năng tái sử dụng và mở rộng được khi nhà trường nâng cấp lên Mức 3, tránh tình trạng phải thay mới toàn bộ gây lãng phí ngân sách công.

Đồng hành cùng Hoàng Phúc JSC trong triển khai Thông tư 86

Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ giáo dục và trường học thông minh, Công ty Cổ phần TMDV Hoàng Phúc (Hoàng Phúc JSC) luôn sẵn sàng đồng hành cùng các cơ sở giáo dục trên toàn quốc:

• Tư vấn cấu hình chuyên sâu: Khảo sát thực tế, tư vấn quy hoạch Không gian STEM dùng chung và đề xuất danh mục chủng loại phù hợp theo từng mức độ đầu tư.
• Hồ sơ pháp lý minh bạch: Cung cấp đầy đủ hồ sơ xuất xứ (CO), chứng nhận chất lượng (CQ) và hóa đơn hợp lệ theo đúng quy định tài chính trường học.
• Đào tạo chuyển giao tận nơi: Trực tiếp tập huấn, hướng dẫn giáo viên thực hành và gợi ý kế hoạch bài dạy liên môn tại mục Dịch vụ.

Quý thầy cô trong Ban Giám hiệu, cán bộ quản lý thiết bị có thể gửi yêu cầu khảo sát hoặc nhận bảng dự toán cấu hình mẫu tại trang Báo giá hoặc liên hệ trực tiếp qua số hotline: 0919 722 305 để được hỗ trợ chu đáo.