Chuyển đổi phòng Tin học: Từ phòng máy tính sang Không gian AIoT và Robotics

1. Rào cản của phòng Tin học truyền thống trong Chương trình GDPT 2018

Trong nhiều năm qua, phòng Tin học tại các trường phổ thông chủ yếu được thiết kế như một phòng máy tính văn phòng: các dãy bàn cố định kê máy tính để bàn (PC), học sinh thực hành các kỹ năng tin học cơ bản, soạn thảo văn bản, bảng tính hoặc giải toán thuật toán trên màn hình phẳng.

Tuy nhiên, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và mới nhất là Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT đặt ra yêu cầu mới đối với môn Tin học và hoạt động giáo dục STEM:

• Học sinh không chỉ học lập trình phần mềm mà cần hiểu chu trình "Thu nhận tín hiệu $\rightarrow$ Xử lý $\rightarrow$ Điều khiển cơ cấu chấp hành".
• Làm quen với các khái niệm công nghệ số đương đại: Internet vạn vật (IoT), hệ thống điều khiển tự động và nhận thức ban đầu về Trí tuệ nhân tạo (AI).
• Tăng cường thực hành nhóm, giải quyết vấn đề thực tiễn thông qua việc điều khiển các thiết bị vật lý.

Nếu nhà trường chỉ dùng phòng máy tính thuần túy thì học sinh hoàn toàn thiếu cơ hội tương tác với thế giới vật lý, dẫn đến các tiết học lập trình trở nên khô khan, nặng tính lý thuyết.

2. Giải pháp chuyển đổi "Chi phí tối ưu – Kế thừa tài sản sẵn có"

Nhiều nhà trường lo ngại việc đổi mới phòng Tin học sẽ đòi hỏi kinh phí hàng trăm triệu đồng để đập đi xây lại hoặc thay mới toàn bộ dàn máy tính. Thực tế, giải pháp của Hoàng Phúc JSC tập trung vào phương châm kế thừa và mở rộng:

Tận dụng 100% hệ thống máy tính hiện có

Dàn máy tính để bàn hoặc máy tính xách tay hiện có của trường hoàn toàn đáp ứng tốt vai trò làm trạm nạp lệnh và giám sát dữ liệu. Nhà trường không cần nâng cấp cấu hình máy tính phức tạp.

Bổ sung các bộ kit phần cứng kết nối qua cổng USB

Trang bị các bộ kit học tập STEM theo nhóm (mỗi nhóm 4–6 học sinh sử dụng chung 1 bộ):

• Bộ công nghệ số và cảm biến trực quan (IoT): Bo mạch học tập tích hợp vi điều khiển (như ESP32), màn hình hiển thị nhỏ, các cảm biến môi trường (nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, khoảng cách) và cơ cấu chấp hành (đèn LED, còi chíp, động cơ).
• Bộ robot giáo dục lập trình: Khung xe robot thông minh có khả năng di chuyển có kiểm soát, dò đường (line tracking), tránh vật cản và phản ứng với môi trường.
• Mô-đun trải nghiệm AI trực quan: Camera thông minh nhận diện màu sắc, biển báo hoặc hình khối cơ bản, hỗ trợ học sinh trải nghiệm huấn luyện mô hình thị giác máy tính đơn giản.

Khai thác hệ sinh thái phần mềm mã nguồn mở miễn phí

Sử dụng các nền tảng lập trình kéo thả trực quan (như mBlock, Mind+, Kidsblock hoặc Arduino IDE) hoàn toàn miễn phí, hỗ trợ chuyển đổi mượt mà từ khối lệnh Scratch sang mã nguồn MicroPython hoặc C/C++.

3. Quy hoạch lại không gian thực hành linh hoạt

Chỉ với một số điều chỉnh nhỏ về mặt bố trí, phòng Tin học có thể biến thành không gian trải nghiệm công nghệ số sinh động:

1. Góc sa hình di động: Bố trí 01 thảm sa hình thành phố thông minh hoặc đường đua robot ngay lối đi trung tâm hoặc góc phòng để các nhóm mang robot ra chạy thử nghiệm thực tế sau khi nạp code.
2. Kệ lưu trữ thiết bị có mã phân loại: Trang bị tủ đựng hộp kit có khay chia ngăn, giúp học sinh rèn luyện tính ngăn nắp, kiểm đếm linh kiện nhanh chóng sau mỗi tiết học.
3. Màn hình tương tác / Máy chiếu trung tâm: Kết nối với máy tính giáo viên để trình chiếu các dự án mẫu, chia sẻ màn hình nạp code của học sinh lên bảng cho cả lớp cùng thảo luận.

4. Hiệu quả mang lại cho nhà trường và học sinh

• Đối với học sinh: Tiết học Tin học trở nên lôi cuốn khi các em thấy rõ dòng lệnh trên màn hình biến thành chuyển động cơ học của robot hoặc tín hiệu đèn còi thực tế.
• Đối với giáo viên: Có đầy đủ học liệu và công cụ để triển khai trọn vẹn mạch kiến thức "Khoa học máy tính" và "Ứng dụng tin học" theo chương trình mới.
• Đối với nhà trường: Đạt tiêu chí kiểm định chất lượng và sẵn sàng cơ sở vật chất cho các kỳ thi Robotics, Tin học trẻ và Ngày hội STEM các cấp.